Uitvoering onderzoek “Samen denken, samen doen” kan (ook) corona-proof

In het vierde kwartaal van 2020 is het onderzoek “Samen denken, samen doen; behandeling van moeilijke verstaanbaar gedrag bij mensen een verstandelijke beperking met medicatie, kan dat ook anders?” opgestart, een project van het Centrum Verstandelijke Beperking en Psychiatrie (CVBP/GGZ Drenthe) en het UMCG/Accare kinder- en jeugdpsychiatrie.
In het project wordt onderzocht of door de inzet van een specialistisch team het langdurig voorschrijven van medicatie voor moeilijk verstaanbaar gedrag kan verminderen of stoppen door het inzetten van alternatieve behandelingen. Hierdoor kunnen de gezondheid, welzijn en kwaliteit van leven van personen met een verstandelijke beperking die deze medicatie nu nog gebruiken toenemen. De start van het project was door de corona pandemie vertraagd; aanpassingen waren nodig. Diagnostiek en behandeling door het specialistisch team kan nu ook digitaal plaats vinden. Hierbij wordt er intensief met de vaste behandelaars van de instelling waar de cliënt woont samengewerkt.

Mensen met een verstandelijke beperking (VB) krijgen vaak langdurig psychofarmaca voorgeschreven bij de behandeling van moeilijk verstaanbaar gedrag. Psychofarmaca zijn medicijnen voor de genezing of verlichting van symptomen van psychische aandoeningen. Moeilijk verstaanbaar gedrag wordt ook wel probleemgedrag genoemd. De effectiviteit van deze medicatie psychofarmaca is bij langdurig gebruik voor de indicatie “probleemgedrag” niet bewezen en schadelijke bijwerkingen, zoals sufheid, bewegingsproblemen, overgewicht en suikerziekte komen vaak voor. In richtlijnen (multidisciplinaire richtlijn Probleemgedrag) en wetgeving (wet Zorg en dwang/sederende medicatie link) wordt daarom afbouw van psychofarmaca voor probleemgedrag aanbevolen. In de praktijk van de zorg voor mensen met VB is afbouw vaak moeilijk en lukt lang niet altijd door factoren in de cliënt zelf, het vaak ontbreken van niet- medicamenteuze behandelingen en handelingsverlegenheid van verzorgers en begeleiders bij het omgaan met gedragsproblemen. Een integratief behandelaanbod van medische -, psychiatrische-, en gedragskundige kennis en deskundigheid van begeleiders zou kunnen helpen bij de afbouw van niet geïndiceerd psychofarmacagebruik, door verdieping van de diagnostiek en verbreding van het (niet-medicamenteuze ) behandelaanbod.

In het project wordt door middel van een randomized controlled trial (RCT) een integratief diagnostiek- en behandelaanbod door een specialistisch team van CVBP behandelaren in nauwe samenwerking met de behandelaren bij de deelnemende zorgaanbieders (de interventie) vergeleken met de gebruikelijke zorg (care as usual). Het probleemgedrag wordt diepgaand onderzocht, het psychofarmacagebruik wordt beoordeeld en als dit niet (langer) op een juiste indicatie voorgeschreven is, wordt dit gewijzigd en/of een afbouwtraject gestart.

Onderstaande afbeelding geeft weer hoe het behandelaanbod vorm wordt gegeven (links) en hoe dit vergeleken wordt met de gebruikelijke zorg (rechts).

Uitkomstmaten in het onderzoek zijn onder meer schalen voor het meten van gedrag en psychische symptomen, het medicatiegebruik en de kwaliteit van het voorschrijfbeleid, en door de cliënt en/of diens vertegenwoordiger belangrijk gevonden uitkomsten. Voor het onderzoek geschikte deelnemers zijn mensen met een ontwikkelingsleeftijd beneden 6 jaar, die langer dan één jaar psychofarmaca voor probleemgedrag gebruiken en die wonen in één van de deelnemende instellingen.

Als blijkt dat de interventie effectief is, worden aanbevelingen gedaan aan beroeps-en belangenverenigingen, en aan beleidsmakers en zorgverzekeraars om het integratief zorgaanbod ook bij andere instellingen toe te passen.

Wilt u meer weten over het onderzoek?
Dan kunt u mailen naar: research.CVBP@ggzdrenthe.nl onder vermelding van:
RCT Samen denken, samen doen.

Gerda de Kuijper, coördinerend hoofdonderzoeker en arts verstandelijk gehandicapten CVBP